Trong những năm vừa qua, hàng ngàn công trình hiện đại được xây dựng và đổi mới liên tục. Quá trình này phát sinh một lượng lớn phế thải xây dựng. Vậy thực chất xà bần là gì, chúng được phân loại như thế nào và làm sao để xử lý hiệu quả nhất? Cùng Vệ Sinh Công Nghiệp Năm Sao tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Xà bần là gì?
Xà bần là thuật ngữ dùng để chỉ các loại phế thải phát sinh trong quá trình thi công xây dựng mới, sửa chữa hoặc tháo dỡ công trình. Các loại vật liệu như gạch vỡ, bê tông, đá, ngói, vụn xi măng... bị loại bỏ đều được gọi chung là xà bần.
Không chỉ phát sinh từ nhà ở, xà bần còn xuất hiện trong việc thi công, cải tạo hạ tầng như cầu cống, đường sá, nhà xưởng. Tất cả các vật liệu này cần được thu gom và xử lý đúng quy định để tránh gây ô nhiễm môi trường.
Phân loại xà bần trong xây dựng
Việc phân loại giúp quá trình thu gom và vận chuyển trở nên hiệu quả, tiết kiệm chi phí. Thông thường, xà bần được chia thành 3 nhóm chính:
- Xà bần sạch: Bao gồm gạch, đá, bê tông vụn đã loại bỏ tạp chất. Loại này có giá trị tái sử dụng cao nhất, thường dùng làm nền móng hoặc san lấp.
- Xà bần lẫn đất: Là hỗn hợp xà bần trộn lẫn với đất hoặc cát pha, thường dùng cho các công trình san lấp mặt bằng đơn giản.
- Xà bần trộn tạp: Chứa nhiều thành phần hỗn hợp như gỗ, nilon, nhựa hoặc rác thải sinh hoạt. Loại này cần quy trình sàng lọc kỹ lưỡng trước khi tái chế hoặc đổ thải.
Tại sao phải dọn dẹp xà bần sau khi thi công?
Xử lý xà bần kịp thời không chỉ là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình vệ sinh sau xây dựng mà còn mang lại nhiều giá trị thiết thực:
- Đảm bảo an toàn: Loại bỏ gạch vỡ, bê tông sắc nhọn dễ gây nguy hiểm cho người lao động.
- Giữ mỹ quan: Giải phóng mặt bằng giúp không gian gọn gàng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác hoàn thiện và vệ sinh sau xây dựng.
- Bảo vệ môi trường: Ngăn chặn bụi bẩn và tình trạng tắc nghẽn hệ thống thoát nước do phế thải tồn đọng.
- Tuân thủ pháp luật: Tránh các mức xử phạt hành chính khi đổ phế thải sai nơi quy định.
- Tiết kiệm chi phí: Tái sử dụng xà bần sạch giúp giảm bớt ngân sách mua vật liệu san lấp mới.
Lợi ích khi tái sử dụng xà bần
Xà bần nếu được xử lý đúng kỹ thuật sẽ trở thành nguồn nguyên liệu giá trị thay vì chỉ là rác thải. Vậy lợi ích tái sử dụng xà bần là gì? Có 2 lợi ích sau:
Tái chế bê tông
Tại các quốc gia phát triển, khoảng 90% xà bần được tái chế thành bê tông mới. Vụn bê tông tái chế chứa cát và xi măng cũ giúp tạo ra hỗn hợp có đặc tính cơ học ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật cho nhiều hạng mục công trình.
San lấp mặt bằng
Sử dụng xà bần để san lấp giúp giảm chi phí đáng kể so với cát đen hoặc đá xanh. Đặc biệt, việc kết hợp xà bần với xi măng để lót nền trước khi lát gạch men sẽ tăng độ bền và độ vững chắc cho công trình.
Quy trình xử lý xà bần chuyên nghiệp
Để đảm bảo hiệu quả và an toàn, quy trình xử lý xà bần thường tuân thủ các bước sau:
- Thu gom và phân loại tại nguồn: Tách riêng xà bần sạch và xà bần tạp để có phương án xử lý phù hợp.
- Vận chuyển: Đóng gói xà bần vào bao chuyên dụng, sử dụng xe ben hoặc xe ba gác để vận chuyển đến bãi tập kết quy định.
- Xử lý tái chế: Tiến hành nghiền nhỏ, sàng lọc để tái sử dụng làm vật liệu xây dựng hoặc tiêu hủy theo quy chuẩn môi trường.
Lưu ý quan trọng khi dọn dẹp xà bần
Để quá trình xử lý phế thải diễn ra an toàn và đúng quy định, chủ đầu tư cần tuân thủ các lưu ý quan trọng khi dọn dẹp xà bần dưới đây:
- Trang bị bảo hộ: Luôn sử dụng găng tay, giày bảo hộ và khẩu trang khi tiếp xúc với xà bần để tránh hít phải bụi mịn và hạn chế chấn thương do vật sắc nhọn.
- Địa điểm đổ thải: Tuyệt đối không đổ xà bần ra vỉa hè, sông ngòi hay các khu vực công cộng không được cấp phép nhằm tránh gây ô nhiễm và bị xử phạt hành chính.
- Sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp: Với những công trình quy mô lớn, việc thuê đơn vị vận chuyển và vệ sinh công nghiệp giúp đảm bảo tiến độ thi công và tính pháp lý trong việc xử lý chất thải.
